Andrzej Grzywacz

SZKOLNICTWO LEŚNE W POLSCE – HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ

Streszczenie

Około 250 lat temu, w Polsce przedrozbiorowej, zaczęto tworzyć zasady funkcjonowania
gospodarstw leśnych, czyli przejście od plądrowniczego do uporządkowanego,
planowego pozyskiwania drewna. Wymagało to wprowadzenia na
terenach lasów ładu przestrzennego i czasowego, przygotowania uproszczonych
planów urządzania lasu, zatrudnienia fachowych leśników w lasach państwowych
i w dużej własności prywatnej – nie wystarczało już przyuczenie do pełnienia obowiązków
służbowych. Komisja Edukacji Narodowej (1773) zalecała wprowadzenie
przedmiotu „leśnictwo” do szkolnictwa średniego i wyższego. W opracowaniu
scharakteryzowano ośrodki, gdzie zaczęto nauczanie leśnictwa na poziomie
wyższym: w Warszawie, Puławach, Lwowie, Poznaniu i Krakowie oraz ukazano
rozwój i przemiany organizacyjne tych uczelni do czasów współczesnych. Zaprezentowano
uczelnie, w których obecnie prowadzi się studia na kierunku leśnictwo
we wszystkich 9 ośrodkach. Wymieniono szkoły leśne funkcjonujące w różnych
okresach oraz w różnych formach i poziomach nauczania do czasu uzyskania
przez Polskę niepodległości – na terenie poszczególnych trzech zaborów. Opisano
funkcjonowanie w okresie międzywojennym średnich szkół leśnych (Warszawa,
Łomża, Białokrynica, Czernichów, Żyrowice), państwowych szkół dla leśniczych

(Margonin, Zagórz, Bolewice, Białowieża, Cieszyn) i różnego typu kursów dla gajowych
i straży leśnej. Scharakteryzowano obecnie działające średnie szkoły leśne
prowadzone przez Ministra Klimatu i Środowiska (11), przez starostwa powiatowe
(12) oraz leśne szkoły niepubliczne (2). Omówiono dotychczasowe ważniejsze
opracowania dotyczące współczesnych problemów szkolnictwa wyższego i potrzeb
przeobrażeń studiów leśnych, a także zagadnienia związane z przyszłością
kształcenia w leśnym szkolnictwie średnim.

Słowa kluczowe: początki nauczania leśnictwa, dawne i współczesne uczelnie leśne,
średnie szkolnictwo leśne, potrzeby przeobrażeń studiów leśnych

FORESTRY EDUCATION IN POLAND – HISTORY AND PRESENT DAY

Summary

About 250 years ago, in pre-partition Poland, rules for the functioning of forestry began to be established, marking the transition from plundering to orderly, planned timber harvesting. This required the introduction of spatial and temporal order in forest areas, the preparation of simplified forest management plans, and the employment of professional foresters in state forests and large private estates. It was no longer sufficient to simply train people to perform their duties. The Commission of National Education (1773) recommended the introduction of the subject of “forestry” into secondary and higher education. The presentation described the centres where higher education in forestry began: Warsaw, Puławy, Lviv, Poznań, and Kraków, and outlined the development and organisational changes of these universities up to the present day. Universities currently offering forestry studies in nine centres were presented. It listed forestry schools operating in different periods and in various forms and levels of education until Poland regained independence, across the three partitions. The functioning of secondary forestry schools (Warsaw, Łomża, Białokrynica, Czernichów, Żyrowice), state schools for foresters (Margonin, Zagórz, Bolewice, Białowieża, Cieszyn), and various types of courses for foresters and forest guards in the interwar period is described. The currently operating secondary forestry schools run by the Minister of Climate and Environment (11), by county authorities (12), and non-public forestry schools (2) have been characterised. The most important studies to date on contemporary problems in higher education and the need for changes in forestry studies have been discussed, as well as issues for discussion on the future of education in secondary forestry schools.

Keywords: beginnings of forestry education, former and contemporary forestry universities, secondary forestry education, need for changes in forestry studies

Artykuł do pobrania (PDF)